Кодекс на етика и Стандарди на професионално однесување

Кодексот на етика и Стандардите на професионално однесување претставуваат основа на вредностите на НЛБ Тутунска брокер ад Скопје и се важни за напорите на организацијата за воспоставување и поддржување на највисоки стандарди на образование, интегритет и професионалност на своите вработени. Високите етички стандарди се од клучно значење за одржување на довербата на јавноста во пазарот на финансии и инвеститорската професија.

Основа за изготвување на Кодексот на етика и Стандардите на професионално однесување претставува CFA Institute Code of ethics and standards of professional conduct.

Непочитувањето на Кодексот на етика и Стандардите на професионално однесување од страна на вработените претставува кршење на договорните и работни обврски.

Кодексот на етика и Стандардите на професионално однесување стапуваат во сила од 01.08.2007 година.

Вработените на НЛБ Тутунска брокер задолжително треба да:

  1. дејствуваат со интегритет, надлежност, веродостојност, почит, етички однос кон јавноста, клиентите, потенцијалните клиенти, работодавците, вработените, колегите во дејноста, како и другите учесници во глобалните пазари на капитал.
  2. го постават интегритетот на инвеститорската професија и интересите на клиентите пред сопствените лични интереси.
  3. користат разумен степен на грижа и независно професионално расудување при спроведување на инвестициската анализа, подготвување инвестициски препораки, преземање инвестициски активности и вршење други професионални активности.
  4. практикуваат и да ги поттикнуваат другите да практикуваат професионален и етички начин на работа, со што позитивно ќе придонесуваат за сопствениот и за кредибилитетот на професијата.
  5. го промовираат интегритетот на пазарите на капитал и да ги почитуваат правила што ги регулираат истите.
  6. одржуваат и да ја унапредуваат својата професионална надлежност и да се стремат кон одржување и унапредувањето на надлежностите на другите инвеститорски стручњаци.

Стандарди за професионално однесување

Стандардите на професионално однесување се организирани во шест стандарди:

  1. Професионализам
  2. Интегритет на пазарите на капитал
  3. Обврски кон клиентите
  4. Обврски кон работодавците
  5. Инвестициска анализа, препораки и активности
  6. Конфликти на интереси

Секој стандард содржи повеќе одредби за кои е одговорен секој вработен на НЛБ Тутунска брокер АД Скопје.

 

I. ПРОФЕСИОНАЛИЗАМ

А.        Познавање на правото. Вработените на НЛБ Тутунска брокер мора да ги знаат и почитуваат сите барања според позитивното законодавство, правилата и регулативите (вклучително Кодексот на етика и Стандардите на професионално однесување) на регулаторните организации, агенција за лиценцирање или професионална асоцијација што е одговорна за нивните професионални активности. Во случај на конфликт, вработените на НЛБ Тутунска брокер мора да функционираат во согласност со законите, правилата или регулативите. Вработените на НЛБ Тутунска брокер не смеат свесно да учествуваат или да помагаат во прекршување на таквите прописи, закони или регулативи и мора јасно/недвосмислено да се дистанцираат од овие прекршувања.

Б.        Независност и објективност. Вработените на НЛБ Тутунска брокер мора да применуваат разумна грижа и расудување за да постигнат и одржуваат независност и објективност во извршувањето на професионалните задачи. Вработените на НЛБ Тутунска брокер не смеат да нудат, бараат или примат подарок, корист, компензација или други средства којшто вообичаено може да се очекува да ја компромитира нивната независност и објективност или независноста и објективноста на некој друг.

В.        Погрешно претставување. Вработените на НЛБ Тутунска брокер не смеат свесно погрешно да се претставуваат или да презентираат информации поврзани со инвестициската анализа, препораки, активности и други професионални активности.

Г.         Злоупотреба. Вработените на НЛБ Тутунска брокер не смеат да бидат вклучени во каква било професионална задача што вклучува нечесност, измама или вршење на какво било дело што има негативен ефект врз нивната професионална репутација, интегритет или компетентност.

горе


II. ИНТЕГРИТЕТ НА ПАЗАРИТЕ НА КАПИТАЛ

А.       Материјални нејавни информации. Вработените на НЛБ Тутунска брокер кои поседуваат материјални нејавни информации коишто би можеле да влијаат врз вредноста на инвестицијата, не смеат да дејствуваат или да дозволат други да дејствуваат врз база на истата.

Б.       Пазарна манипулација. Вработените на НЛБ Тутунска брокер не смеат да учествуваат во активности коишто ќе влијаат на промена/дисторзија на цените или вештачко зголемување на прометниот обем, со цел погрешно да се насочат учесниците на пазарот.

горе


III. ОБВРСКИ КОН КЛИЕНТИТЕ

А. Лојалност, прудентност и грижа. Вработените на НЛБ Тутунска брокер имаат обврска за лојалност кон своите клиенти и мора да дејствуваат со разумна грижа и да донесуваат прудентни одлуки. Вработените на НЛБ Тутунска брокер имаат обврска да преземаат активности во корист на своите клиенти и интересот на клиентите секогаш да го ставаат пред интересот на својот работодавач или своите интереси. Во односите со клиентите, вработените на НЛБ Тутунска брокер мора да утврдат доверителска обврска (fiduciary duty) и мора да ја почитуваат таа обврска и да дејствуваат во интерес на оној кому му се обврзани.

Б. Праведно/фер работење. Вработените на НЛБ Тутунска брокер мора праведно и објективно да соработуваат со сите клиенти кога за нив ќе изработуваат анализи за инвестиции, препораки за инвестирање, преземаат активности за инвестирање или пак ќе се вклучуваат во други професионални активности.

В. Соодветност.

1. Кога вработените на НЛБ Тутунска брокер имаат советодавна функција за клиентот, тие мора да:
а. направат темелно истражување за инвестициското искуство на клиентот или на потенцијалниот клиент, за целите поврзани со ризикот и добивката, и за финансиските ограничувања пред да се изготви препораката за инвестирање или пред да се преземат активности за инвестирање, и мора редовно да ги ревидираат и ажурираат информациите.
б. утврдат дали инвестицијата е соодветна за финансиската ситуација на клиентот и дали е доследна на пишаните цели на клиентот, овластувањата и ограничувањата, пред да се изготви препораката за инвестирање или пред да се преземе активност за инвестирање.
в. ја проценат соодветноста на инвестициите во контекст на целокупното портфолио на клиентот.

2. Кога вработените на НЛБ Тутунска брокер се одговорни за раководење со портфолио кое има јасно утврдено овластување, стратегија или стил, тие смеат единствено да изготват препораки за инвестирање или да преземат активности за инвестирање кои се конзистентни со пишаните цели и ограничувања на портфолиото.

Г. Претставување на резултатите.  Кога станува збор за споделување на информациите поврзани со резултатите од инвестициите, вработените на НЛБ Тутунска брокер мора да гарантираат за нивната вистинитост, точност, прецизност и комплетност.

Д. Заштитување на доверливоста.  Вработените на НЛБ Тутунска брокер мора да ги чуваат информациите за сегашните, поранешните и потенцијалните клиенти како доверливи, освен во случаи кога:

  1. Информациите се однесуваат на нелегални активности кои ги извршува клиентот или потенцијалниот клиент, 
  2. Обелоденување на информациите е наложено со закон, или
  3. Клиентот или потенцијалниот клиент дава дозвола за обелоденување на информациите.
горе


IV. ОБВРСКИ КОН РАБОТОДАВАЧИТЕ

А. Лојалност.  Кога станува збор за нивните работни обврски, вработените на НЛБ Тутунска брокер мора да делуваат во корист на нивниот работодавач и да ги стават на располагање своите вештини и способности во секое време, да не разоткриваат доверливи информации или пак на кој било друг начин да му наштетуваат на нивниот работодавач.

Б. Дополнителни договори за компензација. Вработените на НЛБ Тутунска брокер не смеат да прифаќаат подароци, надоместоци, компензација или активност која е компетитивна со или за којашто може реално да се очекува да создаде конфликт на интереси со интересот на нивниот работодавач, освен ако предходно добијат писмена согласност од сите засегнати страни. 

В. Одговорности на одговорните лица.  Вработените на НЛБ Тутунска брокер мора да направат разумни напори за пронаоѓање и спречување на прекршоците на сите применливи закони, правила, регулативи, како и на Кодексот на етика и Стандардите на професионално однесување, кој ги прави секој кој спаѓа во рамките на нивниот надзор или нивната надлежност.

горе


V. АНАЛИЗА ЗА ИНВЕСТИЦИИ, ПРЕПОРАКИ И АКТИВНОСТИ

А. Темелност и разумна основа.  Вработените на НЛБ Тутунска брокер мора да:

  1. бидат независни и темелни при анализирањето на инвестициите, при изготвувањето инвестициски препораки и при преземањето активности за инвестирање. 
  2. имаат разумна и соодветна основа којашто ќе биде поткрепена со соодветно истражување, за секоја анализа на инвестициите, препорака или преземена активност.

Б. Комуникација со клиентите и потенцијалните клиенти.  Вработените на НЛБ Тутунска брокер мора да:

  1. им ја обелоденат на клиентите и потенцијалните клиенти основната форма и општите принципи на инвестицискиот процес кој се користи за анализирање на инвестициите, за избирање на хартиите од вредност и за изготвувањето на портфолијата, и мора навремено да ги обелоденат промените кои може да имаат материјално влијание врз тие процеси. 
  2.  користат разумно одлучување кога станува збор за утврдувањето на факторите кои се важни за нивните анализи на инвестициите, препораките или преземањето на активностите, и да ги споделат тие информации со нивните клиенти и потенцијалните клиенти.
  3. направат разлика помеѓу фактите и мислењата при претставувањето на анализата на инвестициите и препораките.

В. Чување на досиејата.  Вработените на НЛБ Тутунска брокер мора да креираат и одржуваат соодветни досиеја коишто ќе ја поддржуваат нивната анализа на инвестициите, препораките и активностите, во кои ќе ја вклучат и сета останата комуникација со клиентите и потенцијалните клиенти во однос на инвестициите.

горе


VI. КОНФЛИКТИ НА ИНТЕРЕСИ

А. Обелоденување на конфликтните ситуации.  Вработените на НЛБ Тутунска брокер мора јасно и вистинито да ги обелоденат сите оние информации кои би можеле да влијаат на нивната независност и објективност или пак да влијаат на нивните обврски кон клиентите, потенцијалните клиенти или пак работодавачот. Вработените на НЛБ Тутунска брокер треба да се грижат презентирањето на информациите да е јасно, соопштено на едноставен јазик, и важните информации да се пренесат на ефикасен начин.

Б. Приоритет на трансакции.   Инвестициските трансакции за клиентите и работодавачите мора да имаат приоритет во однос на другите инвестициски трансакции во кои вработените на НЛБ Тутунска брокер имаат сопствена корист.

В. Надоместоци за упатување.  Вработените на НЛБ Тутунска брокер имаат обврска да ги обелоденат на својот работодавач, клиентите и потенцијалните клиенти, информациите за секоја компензација, активност или надомест кој ќе го добијат или кој тие ќе го платат на други лица за препораката на одредени производи или услуги.
горе